inloggeninloggen

Letters in Beweging

Bereslim hecht veel waarde aan het ontwikkelen van pedagogische verantwoorde producten. Daarom werken we nauw samen met de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit Leiden. Zij doen onderzoek naar de producten van Bereslim. Er is een voor onderzoekers een speciaal digitaal onderzoeksplatform beschikbaar. Onderstaand ziet u een overzicht van wetenschappelijk onderzoek in relatie tot Letters in Beweging.


Effect Letters in Beweging op korte én lange termijn

Letters in Beweging verbetert de ontluikende geletterdheid bij kleuters én heeft effect op leesprestaties halverwege groep 4. Dit werd onderzocht door de Universiteit Leiden. Kleuters die het alfabetisch principe (dat letters samen hangen met klanken) nog niet begrepen, speelden gedurende 15 weken eens per week met Letters in Beweging. Een controlegroep deed gedurende deze periode een ander taalspel op de computer. De kinderen die speelden met Letters in Beweging presteerden na afloop duidelijk beter op taken die een beroep doen op ontluikende geletterdheid, dan kinderen uit de controlegroep. Opvallend is dat de kinderen niet alleen beter scoorden op vaardigheden die expliciet worden geoefend in Letters in Beweging. Deze kinderen begrepen ook beter hoe lezen eigenlijk werkt, hoe letters en woorden in elkaar zitten en deden betere pogingen om echte woorden te lezen.
In een follow-up studie bleek dat het effect van Letters in Beweging zelfs nog zichtbaar is halverwege groep 4. Kleuters die Letters in Beweging hadden gespeeld, behaalden halverwege groep 4 duidelijk betere scores op het lezen van nonsens-woorden dan de controlegroep. De onderzoekers concluderen dat de uitkomsten erop wijzen dat Letters in Beweging het risico op leesproblemen bij risicoleerlingen vermindert.
Bron: Van der Kooy-Hofland, V. Kegel, C.& Bus, A. (2011). Evidence-Based Computer Interventions Targeting Phonological Awareness to Prevent Reading Problems in At-Risk Young Students. In Neuman, S.B. & Dickinson D.K. (red), Handbook of Early Literacy, Volume III, New York: The Guilford Press.


Onderzoek Universiteit Leiden september 2011
In een longitudinaal onderzoek heeft de Universiteit Leiden de effectiviteit van Letters in Beweging getest in een groep vijfjarige kleuters met achterstanden in vroege alfabetische kennis. In september 2011 verscheen het proefschrift van de hand van Verna van der Kooy-Hofland (klik hier voor een samenvatting).
In dit proefschrift is aangetoond dat een kort maar doelgericht computerprogramma zoals Letters in Beweging in de kleuterleeftijd een nuttig hulpmiddel kan zijn bij de preventie van leesproblemen. Een adaptief computerprogramma lijkt een geschikt middel te zijn in een schoolomgeving waar individuele supervisie schaars is.
Enkele opvallende conclusies uit het onderzoek:

  • De interventiegroep kreeg een korte intensieve behandeling met Letters in beweging, de controlegroep oefende even lang met een ander voorleesprogramma. Het onderzoek toont aan dat de interventiegroep, in vergelijking met de controlegroep, direct na afronding van het computerprogramma niet alleen beter presteert op alfabetische taken maar ook meer profiteert van instructie in decoderen. De voorsprong van de interventiegroep direct na afloop van de interventie blijft ook op lange termijn gehandhaafd. Eind groep 4 zijn de leesprestaties in de interventiegroep nog steeds significant hoger dan in de controlegroep.
  • In een groep kinderen met vroege achterstanden laten zowel interventiegroep (die werd behandeld met Letters in Beweging) als controlegroep (die geen interventie kreeg) vooruitgang zien, maar de interventiegroep boekt snellere leesvorderingen dan de controlegroep. De vroege interventie maakt het blijkbaar mogelijk kleuters beter voor te bereiden op het leren lezen en zo een neerwaartse spiraal te doorbreken.

Onderzoek Universiteit Leiden oktober 2011
Carienke Kegel promoveerde in oktober 2011 ook op onderzoek naar Letters in Beweging. Zij onderzocht wie vooral profijt hebben van Letters in Beweging en aan welke voorwaarden het computerprogramma minimaal moet voldoen om in deze jonge leeftijdgroep effect te sorteren (klik hier voor een samenvatting).
Enkele opvallende conclusies uit het onderzoek:

  • De studies repliceren de eerdere bevinding dat een kort maar doelgericht computerprogramma in de kleuterleeftijd een nuttig hulpmiddel kan zijn bij de preventie van leesproblemen.
  • Met een online tutor (speelmaatjes Sim, Sanne en beer) maakten kinderen gemiddeld minder fouten per taak dan zonder tutor. Adaptieve feedback en hulp, zoals dat in Letters in Beweging wordt gegeven, is dus essentieel voor jonge kinderen om te leren van een computerprogramma. Een computerspel met dezelfde opdrachten en instructies maar zonder hulp- en correctiesysteem werkt niet.
  • Kinderen met aanleg voor aandachtproblemen zijn het meest afhankelijk van de kwaliteiten van instructie: ze hebben baat bij geïndividualiseerde adaptieve instructie (zoals in Letters in Beweging) en presteren in dat geval beter dan andere kinderen, terwijl hun prestaties sterk terugvallen als sturing en gerichte hulp ontbreken.
  • De studie versterkt de hypothese dat het niet alleen belangrijk is welke vaardigheden met een programma worden geoefend, maar dat evenzeer van belang is dat een programma regulatieve vaardigheden ondersteunt en oefent.

Onderzoek Sardes
In opdracht van Kennisnet ICT op School heeft onderzoeksbureau Sardes een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van Letters in Beweging in groep 1 en 2 (klik hier voor een samenvatting. Hierbij is gekeken naar de inzet van het programma in de praktijk en naar de gebruikerservaringen van leerkrachten en kinderen. Daarnaast is gekeken naar de effecten van het programma, in combinatie met de activiteiten van de leerkracht. De resultaten zijn positief:

• de groep als geheel ging vooruit op zowel de foneem- als schrijftaken

• leerkrachten vinden het programma een waardevolle aanvulling op hun groepsactiviteiten

• de kinderen zijn erg enthousiast

Onderzoeksbureau Sardes was zo enthousiast dat zij Letters in Beweging voordroeg voor de Nationale Alfabetiseringsprijs 2007!

Berenhulp bij beginnend lezen
Het computerprogramma Letters in Beweging is ontworpen om jonge kinderen te stimuleren in het identificeren van klanken in woorden. In dit artikel (zie bladzijde 13) komt naar voren dat de online feedback van het beertje erg belangrijk is omdat er anders geen leereffect optreedt. Verrassend is dat ook kleuters met een verhoogd risico op aandachtsproblemen (ADHD) het goed blijken te doen met berenhulp. Zij hebben baat bij veel structuur en feedback, zoals van het computerbeertje dat hen terugroept als ze afdwalen. Deze kinderen gedijen goed in een positieve omgeving en gaan dan zelfs hun klasgenootjes voorbij. 
Bron: C. Kegel, Berenhulp bij beginnend lezen, Didactief Special, jaargang 42, nummer 6, blz 13, juni 2012.

Ontvankelijkheid voor feedback tijdens het leerproces
Niet ieder kind lijkt even ontvankelijk voor dezelfde sturing van ouders en onderwijs. De universiteit van Leiden deed daar onderzoek naar en maakte bij dit onderzoek gebruik van Letters in Beweging. Dit artikel maakt aannemelijk dat het dopamine D4 receptor gen invloed heeft op de gevoeligheid voor positieve feedback tijdens het leerproces. Het volledige artikel vindt u hier.
Bron: Cornelia A. T. Kegel, Adriana G. Bus en Marinus H. van IJzendoorn. Differential Susceptibility in Early Literacy Instruction through Computer Games: The Role of the Dopamine D4 Receptor Gene (DRD4). Mind, Brain and Education, Volume 5, Number 2, pages 71-78, June 2011.

Letters in Beweging

In opdracht van Kennisnet is onderzoek gedaan het gebruik van Letters in beweging in de klas. In dit rapport worden de utikomsten daarvan beschreven. Het volledige rapport vindt u hier
Bron: Kees Broekhof, Hans Cohen de Lara, Sardes m.m.v. Carienke Kegel. Letters in Beweging. Onderzoek naar leerkrachtpercepties met betrekking tot het gebruik van het programma en de effecten op leerlingen. Stichting Kennisnet, 15 mei 2008.